Charakterystyka dziecka w poszczególnych latach życia

Zachowanie charakterystyczne dla danego wieku

 

 Charakterystyka dziecka w poszczególnych latach życia,

czyli czego możesz oczekiwać od swojego malucha

Aby lepiej rozumieć swoje dziecko, zapoznaj się z zachowaniem charakterystycznym dla danego wieku. Zobacz jak zmienia się Twoje dziecko w zaledwie trzy lata.

 

 

Trzylatek

Czterolatek

Pięciolatek

Rozwój społeczny i emocjonalny

- otwarty i gotowy do współpracy;

- słucha i wykonuje

polecenia;

- pogodny, mało konfliktowy, potrafi opowiedzieć o problemie;

- posiada dużą wrażliwością emocjonalną;

- chętnie rozśmiesza innych, wygłupia się;

- miewa okresy

płaczliwości i braku

poczucia bezpieczeństwa;

- lubi upewniać się,

że jest lubiany,

akceptowany, kochany;

- łaknie okazywania

uczuć i chętnie je

okazuje innym;

- chętnie słucha

opowieści i historii na swój temat;

- potrafi dzielić się

z innymi;

- bawi się z innymi

dziećmi, zawiera przyjaźnie;

- najczęściej wybiera zabawy w dom, rodzinę,

- rozróżnia płcie;

- chętnie pomaga w wykonywaniu prostych czynności w przedszkolu

i w domu;

- boi się ciemności i samotności, zadaje

pytania i utwierdza

się w przekonaniu, że będzie z nim ktoś bliski;

- fantazjuje, często

myli imaginację

z rzeczywistością

i prawdę z fantazją;

- uwielbia rozmawiać,

prowadzić dyskusje,

przerywa innym;

- pojawiają się

kłamstwa;

- często buntuje się,

jest uparty;

- miewa napady

złości, nie potrafi się

opanować;

- zdarza mu się

używać brzydkich

wyrazów, bić, kopać, gryźć innych,

niszczyć przedmioty;

- potrafi być

opiekuńczy, umie

okazywać współczucie, a jednocześnie

popada w odmienne

stany emocjonalne;

- może uciekać od

opiekunów, „znikać

z oczu”;

- łamie umowy,

wielokrotnie obiecuje a mimo to przekracza granice;

- zwraca się

niegrzecznie do

innych osób,

prowokuje i bada

reakcję;

- nie chce wykonywać poleceń, przeciwstawia się;

- bywa zbyt pewny

siebie;

- bawi się w grupie;

- pojawia się

zainteresowanie różnicami płci

- staje się

stabilny

emocjonalnie;

- lepiej panuje nad

swoim zachowaniem;

- okazuje uczucia

i emocje;

- zależy mu na

podziwie ze strony

dorosłych, zwraca

uwagę na to, czy jest chwalony;

- wymyśla zabawy,

lubi zabawić innych,

zaczyna rozumieć

żarty i próbuje

tworzyć dowcipy;

- emocjonalnie wiąże się z mamą, ona staje się centrum odniesienia w jego relacjach ze światem;

- chętnie bawi się

z innymi dziećmi, jest przyjacielski,

przywiązuje się do

kolegów i koleżanek;

- chce być pomocny

w domu i w

przedszkolu, chętnie

pomaga

nauczycielowi,

rodzicom

w wykonywaniu

obowiązków;

- dba o swoich

przyjaciół, okazuje

troskę i wsparcie na

miarę swoich

możliwości;

- jest posłuszny,

chętnie współpracuje,

polecenia traktuje

jako pole do

sprawdzenia się;

- lubi się popisywać

tym, co potrafi

zrobić

- stara się dokończyć czynność, którą

zaczął, osiągnąć

postawiony sobie cel;

- niekiedy krytykuje

innych, wytyka błędy kolegom i

koleżankom,

a jednocześnie potrafi być nieśmiały,

zawstydza się;

- czasem wstydzi się

przebierać przy

innych;

- interesuje się

zagadnieniami

śmierci, zadaje

pytania na jej temat

Rozwój intelektualny

- posługuje się mową, (dziewczynki

zazwyczaj szybciej

niż chłopcy używają sprawnej mowy);

- zazwyczaj mówi

zrozumiale, potrafi

wyrazić to, o co mu

chodzi;

- rozumie więcej, niż chce powiedzieć;

- potrafi mówić krótkimi zdaniami, prowadzić krótką rozmowę;

- ulegając emocjom,

zapomina o tym, co

chciał powiedzieć,

zacina się, kilkakrotnie

powtarza ten sam wyraz;

- coraz więcej zapamiętuje, zna

kilka wierszyków i piosenek;

- potrafi powiedzieć, ile ma lat, jak ma na imię, zna imiona kolegów;

- fantazja miesza

się mu z rzeczywistością, nie

potrafi jeszcze odróżnić prawdy od fikcji, ale umie odróżnić to, co jest

i to co będzie;

- lubi fantazjować,

(wymyślać niewidocznych

przyjaciół);

- chętnie słucha opowieści, bajek,

a ich bohaterów przekłada na

rzeczywistość;

- zaczyna rozumieć

konsekwencje,

potrafi dokonać

wyboru, opierając się na

konsekwencjach, a nie na działaniu;

- dominuje myślenie

sensorycznomotoryczne;

- uczy się rozwiązywać

problemy, obserwuje;

- nazywa podstawowe

kolory;

- rozróżnia

przedmioty takie same i podobne;

- potrafi policzyć do 3, układa proste puzzle;

- jego mowa jest

zrozumiała, coraz

lepiej potrafi wyrazić to, co myśli;

- potrafi zapamiętać

wiele nazw, imion,

wierszyków i piosenek, zna kilka

kolorów;

- zdarzają mu się

ędy podczas

stosowania zaimków,

- rozróżnia znaczenie

zaimków wskazujących na

orientację w przestrzeni: nad,

pod, przód, tył, przed, za itp.;

- rozumie następstwo

czasu, np. obiad jest

po śniadaniu,

podwieczorek po

obiedzie;

- przyjmuje postawę

badawczą;

- rozumie proste

przeciwieństwa:

przód – tył, dobry –

zły itp.

- zadaje dużo pytań,

pyta o znaczenie słów i zaczyna rozumieć znaczenia;

- bez problemu

potrafi policzyć do

4-5, zazwyczaj jest

chętny do nauki

wyższych

liczebników (np. do

10);

- chętnie próbuje

pisać pierwsze litery

lubi pisać swoje imię;

- chętnie wybiera

zabawy tematyczne:

wyścigi

samochodowe, dom,

poczta, sklep,

tancerki itp., przy

czym potrafi bawić

się w jedną zabawę

ok. 15 minut;

- lubi słuchać

opowieści i historii,

chętnie słucha

czytane baśnie

i bajki

- jego zabawy stają

się coraz bardziej

rozbudowane,

zaprasza do nich inne dzieci;

- zna wiele wyrazów,

mówi poprawnie

i płynnie;

- potrafi czytać

pojedyncze litery,

sylaby i słowa;

- próbuje tworzyć

zdania złożone z 6-8

wyrazów;

- używa argumentów

przy pomocy słów:

bo, dlatego, że,

ponieważ;

- lubi dużo mówić,

chętnie tworzy

własne opowiadania,

chętnie słucha historii

opowiadanych przez

dorosłych i chce, by

je kontynuować

pomimo zakończenia;

- niekiedy wraca do

opowiadanych

historii i wymyśla ich dalszy ciąg;

- chętnie ćwiczy

pamięć, wyszukuje

żnice pomiędzy

obrazkami,

zapamiętuje numery

telefonów, adresy;

- odróżnia prawdę od fałszu, fikcję od

rzeczywistości,

rozumie znaczenie

przeciwieństw

i podobieństw;

- grupuje przedmioty

według wielkości,

kształtu, kolorów,

prostych znaczeń itp.;

- rozumie pojęcia

związane z

następstwem czasu,

posługuje się

pojęciami: dziś, jutro, wczoraj, rano, po południu itp.;

- potrafi napisać

swoje imię, chętnie

podpisuje nim prace;

- rozpoznaje około

10-12 kolorów;

- swobodnie potrafi

liczyć do 10, zapisuje cyfry od 1-5;

Rozwój fizyczny

- potrafi się ubrać i rozebrać (potrzebuje pomocy przy zawiązaniu

szalika, guzikach, zamkach, sznurowadłach  itp.);

- potrafi założyć buty bez sznurowadeł;

- szybko się męczy;

- potrafi korzystać

z toalety, zazwyczaj

kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne,

często wymaga jeszcze pomocy przy podtarciu

pupy;

- potrafi komunikować

swoje potrzeby;

- potrafi sam umyć ząbki, niekiedy wymaga pomocy przy odkręceniu

tubki i nakładaniu pasty, samodzielnie myje ręce;

- je samodzielnie, wymaga pomocy

przy nakładaniu posiłku, jeszcze niezręcznie radzi

sobie z łyżką i widelcem

(najlepiej radzi sobie z małymi porcjami, łatwo

nakładanymi na sztućce), potrafi nalać wodę z

butelki do kubka;

- rysuje kwadraty i koła, próbuje posługiwać się

nożyczkami, gdy maluje pędzelkiem, zdarza mu się za mocno go

przyciskać;

- swobodnie

korzysta z urządzeń

na placu zabaw,

omija przeszkody –również kiedy biegnie;

- kopie i rzuca piłkę, próbuje złapać rzuconą

wprost do rąk, jeździ na rowerku z trzema kółkami;

- potrafi chodzić na paluszkach, kucać, podskakiwać, skakać na jednej nodze na umówiony sygnał;

- potrafi przez krótką chwilę ustać na jednej nodze.

- ubiera się i rozbiera

samodzielnie, przy

niewielkiej pomocy

osoby dorosłej;

- podczas posiłków

korzysta ze sztućców, noża używa raczej do  smarowania niż

krojenia;

- samodzielnie

korzysta z toalety,

myje ręce i czyści

zęby;

- potrafi odkręcić

tubkę, nakłada

nakrętki na słoiczki;

- potrafi wspinać się

na drabinki;

- ma lepszą

sprawność

motoryczną, umie

skakać na jednej

nodze, poskakiwać

do nadanego rytmu,

bez problemu jeździ

na trójkołowym

rowerku;

- rysuje wyraźne

postaci – człowiek

ma ręce, nogi

i głowę;

- próbuje kopiować

rysunki, potrafi

przerysować kwadrat;

- układa puzzle do 10 elementów.

- potrafi się

samodzielnie umyć,

ubrać, zjeść i skorzystać z toalety,

- ubiera się sprawnie,

wiąże buty;

- jest sprawny

fizycznie, potrafi

skakać raz na jednej,

raz na drugiej nodze, skacze na skakance,

- próbuje wykonywać

trudne ćwiczenia

gimnastyczne, np.

przewroty w przód

i w tył, podskoki

z obrotem, stanie na

głowie;

- konstruuje

z klocków

rozbudowane

budowle;

- używa sztućców,

potrafi kroić nożem;

- potrafi jeździć na

czterokołowym

rowerku, niekiedy na dwukołowym;

- rozróżnia prawą

i lewą stronę;

- jest bardziej

sprawny

motorycznie: rysuje

postać człowieka,

potrafi wycinać

nożyczkami po

wyznaczonej linii,

umie pokolorować

obrazek nie

wychodząc poza

kontur;

- pisze pierwsze

Litery.

Pamiętaj jednak, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie, a powyższe zestawienie powinno służyć raczej jako wskazówka do pracy dzieckiem. Pierwsze lata życia dziecka to okres błyskawicznego rozwoju. Nie stawiaj zbyt wygórowanych oczekiwań. Pozwól dziecku być dzieckiem. I odwrotnie, gdy zauważysz niepokojące zachowania, porozmawiaj o tym z wychowawcą.

Pamiętajmy również, że każde dziecko, niezależnie od wieku, wymaga naszej cierpliwości, zrozumienia, zaangażowania i okazywania sympatii, jak również rozmowy i wyciągania konsekwencji w każdym niewłaściwym działaniu.

Opracowane na podstawie:

  1. Birch A., „Psychologia rozwojowa w zarysie. Od niemowlęctwa do dorosłości”, wyd. Naukowe PWN, 2006.

  2. Kołodziejczyk K., „Metodyka pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym”, Studium Prawa Europejskiego w Warszawie 2014 (materiały programu „Radosne Przedszkole”)

Przygotowała:

Małgorzata Kolonko

                                          Zrzut ekranu 2014-08-31 o 18.02.42